Εντομοπαίδεια

Πληροφορίες για τα έντομα

ΜΥΡΜHΓΚΙ - FORMICIDAE

  • ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

    Τα μυρμήγκια (Μυρμηκίδες) είναι μια οικογένεια εντόμων κοινωνικών, τα οποία, όπως και οι μέλισσες και οι σφήκες, ανήκουν στην τάξη των Υμενόπτερων. Αποτελούν μία από τις πιο οργανωμένες ομάδες του ζωικού βασιλείου. Σήμερα, είναι καταγεγραμμένα πάνω από 12.000 είδη, ενώ υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 14.000. Αναγνωρίζονται εύκολα από τις κεραίες τους που σχηματίζουν γωνία στη βάση και την τριμερή δομή σώματος με το λεπτό πρώτο κοιλιακό δακτύλιο.

  • ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ

    Τα μυρμήγκια αναπτύσσονται μέσα από μια ολοκληρωτική μεταμόρφωση, κατά την οποία περνούν από τα στάδια του αυγού, της προνύμφης, της νύμφης (στο στάδιο αυτό κάποια είδη τυλίγονται σε κουκούλι, άλλα όχι)· τέλος φτάνουν στο στάδιο του τέλειου εντόμου. Στο στάδιο της προνύμφης, το μυρμήγκι είναι εντελώς ανήμπορο, χωρίς πόδια, γι’ αυτό και πρέπει να το φροντίζουν τα άλλα ενήλικα μυρμήγκια. Οι διαφορές ανάμεσα στις βασίλισσες και τις εργάτριες, καθώς και τις διάφορες κατηγορίες εργατριών, όταν υπάρχουν, καθορίζονται από την τροφή που λαμβάνει το έντομο στο στάδιο της προνύμφης. Τόσο οι προνύμφες όσο και οι νύμφες πρέπει να διατηρούν συγκεκριμένα επίπεδα θερμοκρασίας και υγρασίας για να διασφαλιστεί η ικανοποιητική ανάπτυξή τους. Γι’ αυτό, τα μυρμήγκια τις μετακινούν συχνά από το ένα «βρεφοκομείο» της φωλιάς στο άλλο, αναζητώντας τις καλύτερες συνθήκες. Τα μυρμήγκια ζουν σε φωλιές. Πολλά είδη προτιμούν να φτιάχνουν τις φωλιές τους στο έδαφος, άλλα σε ξύλο, όπως σε κορμούς δέντρων, στύλους ή σπίτια. Οι φωλιές αυτές τα προστατεύουν από τους εχθρούς τους και τους επιτρέπουν να αποθηκεύουν φαγητό και άλλα είδη πρώτης ανάγκης, έτσι ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν τις κλιματικές διακυμάνσεις.

     

  • ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ!

    Οι κοινωνίες των μυρμηγκιών έχουν σύνθετη δομή· οι αποικίες τους αποτελούνται κυρίως από άγονα θηλυκά χωρίς φτερά, τα οποία σχηματίζουν διάφορες εξειδικευμένες κοινωνικές τάξεις, όπως αυτές των «εργατριών» και των «στρατιωτών». Κάθε φωλιά διαθέτει και μερικά γόνιμα αρσενικά, καθώς και ένα ή παραπάνω γόνιμα θηλυκά που ονομάζονται «βασίλισσες». Κάθε τάξη έχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες. Μέσα στο πλαίσιο της κοινωνικής τους δομής, οι κύριες κάστες είναι δύο: οι αναπαραγωγοί, όπως οι βασίλισσες, γεννούν αυγά· οι εργάτριες από την άλλη πλευρά συλλέγουν τροφή, προστατεύουν τη βασίλισσα και υπερασπίζονται τη φωλιά. Πρόκειται για μια μορφή εξειδίκευσης παρόμοια με το δικό μας καταμερισμό εργασίας, με στόχο να εξασφαλιστεί η επιβίωση. Τα μυρμήγκια είναι τόσο βαθιά κοινωνικά όντα, ώστε τρώνε συλλογικά: μέσα από μια διαδικασία που ονομάζεται «prophylaxis», ταίζουν το ένα το άλλο στόμα με στόμα. Έτσι, οι εργάτριες δίνουν νερό και πρωτείνες στις προνύμφες κι αυτές, με τη σειρά τους, τα μετατρέπουν σε υδατάνθρακες, τους οποίους απεκκρίνουν για να τους φάνε τα ενήλικα άτομα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω ενός περίπλοκου συστήματος επικοινωνίας, το οποίο τους επιτρέπει να φέρουν εις πέρας όλες τις εργασίες που απαιτούνται για το κτίσιμο της φωλιάς, τη συλλογή τροφής, την άμυνα της αποικίας και τη φροντίδα των μικρών.

     

  • ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

    Καθαρίζετε τα υπολείμματα φαγητού και τα χυμένα ποτά. Ένα μικρό ψίχουλο αρκεί για να προσελκύσει δεκάδες μυρμήγκια στο σπίτι σας.

    Διατηρείτε τα τρόφιμα σε ερμητικά κλεισμένα δοχεία.

    Φυλάσσετε τα φυτικά έλαια και τις μαργαρίνες στο ψυγείο.

    Αποθηκεύετε τα τρόφιμα προσεκτικά. Τα μυρμήγκια μπορούν να περάσουν ακόμα και από τις αυλακιές ενός βιδωτού καπακιού. Μπορούν εύκολα να μπουν σε ένα δοχείο ή μπουκάλι χωρίς λαστιχένιο προστατευτικό.

    Στεγνώνετε τις μπανιέρες και τους νεροχύτες μετά τη χρήση.

    Πλένετε τα γυάλινα, μεταλλικά, πλαστικά και χάρτινα δοχεία πριν τα πετάξετε στα σκουπίδια ή τους κάδους ανακύκλωσης.

    Καθαρίζετε όλες τις επιφάνειες της κουζίνας, ξεσκονίζετε και βάζετε ηλεκτρική σκούπα συχνά.

    Αν έχετε κατοικίδια, σιγουρευτείτε ότι έχετε μαζέψει όλο το φαγητό που έχει πέσει έξω από το μπολ του ζώου.

    Φροντίστε τη γενική κατάσταση του σπιτιού σας: κλείστε τις ρωγμές στο κάτω μέρος των τοίχων και γύρω από τα παράθυρα και σιγουρευτείτε ότι κλείνουν καλά.

     

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

ΤΟ ΞΕΡΑΤΕ ΟΤΙ…

Τα μυρμήγκια επιβιώνουν και πολλαπλασιάζονται στα περισσότερα οικοσυστήματα, ενώ έχει υπολογιστεί πως πιθανώς αντιπροσωπεύουν το 15-25 % ολόκληρης της πανίδας ξηράς.

Στις κοινωνίες των μυρμηγκιών υπάρχει καταμερισμός εργασίας, δυνατότητα επικοινωνίας των ατόμων μεταξύ τους και ικανότητα επίλυσης σύνθετων προβλημάτων.

Σε πολλούς πολιτισμούς τα μυρμήγκια χρησιμοποιούνται ως τροφή, ως φάρμακο και σε τελετουργίες.

Κάθε καινούρια εργάτρια περνά τις πρώτες μέρες της ενήλικης ζωής της προσέχοντας τη βασίλισσα και τις προνύμφες. Στη συνέχεια παίρνει προαγωγή και ασχολείται με εκσκαφές και εργασίες συντήρησης στη φωλιά, ενώ αργότερα θα αναλάβει να υπερασπίζεται τη φωλιά και να συλλέγει τροφή.

Οι βασίλισσες μπορούν να ζήσουν μέχρι 30 χρόνια, ενώ οι εργάτριες από 1 μέχρι 3 χρόνια. Τα αρσενικά, από την άλλη πλευρά, ζουν μόνο λίγες εβδομάδες.

Όλες οι αποικίες μυρμηγκιών διαθέτουν μία η περισσότερες βασίλισσες (γόνιμα θηλυκά που γεννούν αυγά) και άγονες εργάτριες.

Τα περισσότερα μυρμήγκια αφήνουν πίσω τους φερομόνες, οι οποίες εκκρίνονται από αδένες στην κοιλιά τους και σχηματίζουν ένα μονοπάτι το οποίο ακολουθούν άλλα μυρμήγκια.

Μόνο θηλυκά γεννιούνται από γονιμοποιημένα αυγά (τα θηλυκά αυτά είναι συνήθως άγονα, βασίλισσες γεννιούνται μόνο όταν υπάρχει άφθονη τροφή). Τα αρσενικά γεννιούνται πάντα από μη γονιμοποιημένα αυγά.

Τα μυρμήγκια γίνονται πιο επιθετικά σε υψηλότερες θερμοκρασίες.

Τα μυρμήγκια δεν μπορούν να δουν το κόκκινο.